Przeglądy okresowe i UDT maszyn CNC — jak nie przegapić terminu bez ręcznego pilnowania

W warsztacie obróbki CNC UDT rzadko kojarzy się z samymi frezarkami: dotyczy raczej
tego, co je obsługuje wokół: suwnic i wciągników do przenoszenia surowca, wózków
widłowych na hali, sprężarek zasilających układy pneumatyczne. To urządzenia, które
łatwo zejść z pola widzenia, bo nie są sercem produkcji, tylko jej zapleczem —a
terminy ich przeglądów pilnuje się często na tej samej zasadzie co terminy przeglądów
samych maszyn: kartka przy biurku albo zakładka w Excelu.

Kartka działa, dopóki jedna osoba pamięta

W małych i średnich zakładach terminy przeglądów zwykle mieszczą się w głowie jednej
osoby. Kierownika produkcji, brygadzisty albo osoby odpowiedzialnej za BHP przy okazji
innych obowiązków. Ta osoba wie, że suwnica ma przegląd w marcu, a sprężarka w czerwcu,
bo pamięta z zeszłego roku i ma to zapisane gdzieś w notatniku albo w arkuszu, do
którego zagląda raz na jakiś czas. System działa sprawnie, dopóki ta osoba jest na
miejscu. Urlop, choroba, zmiana pracy, i nagle nikt nie wie na pewno, kiedy był ostatni
przegląd konkretnego urządzenia ani kiedy wypada kolejny.

Co się dzieje po przekroczeniu terminu

Przeterminowany przegląd UDT to nie jest formalność, którą można nadrobić w dowolnym
momencie. Urządzenie eksploatowane po terminie ważności decyzji to ryzyko dla operatora
i dla wszystkich w jego otoczeniu, a w razie kontroli albo, gorzej, wypadku, brak
aktualnego przeglądu zamienia zwykłe zdarzenie w poważny problem prawny dla firmy.
Nawet bez kontroli i bez wypadku sam fakt eksploatacji po terminie to podstawa do
wstrzymania pracy urządzenia przez inspektora, jeśli akurat trafi na kontrolę, a to
oznacza przestój dokładnie wtedy, kiedy najmniej jest na niego miejsca w harmonogramie.

Koszt przestoju, kiedy awaria wyprzedza przegląd

Jest jeszcze drugi scenariusz, rzadziej wspominany przy okazji UDT, ale częstszy w
praktyce: urządzenie, które powinno było przejść przegląd, ale nie przeszło, zawodzi
zanim ktokolwiek zdąży to nadrobić. Sprężarka, która trzyma ciśnienie w układach
pneumatycznych mocujących detale, przestaje działać w środku zmiany, i cała hala
czeka, bo bez sprężonego powietrza część maszyn po prostu nie pracuje. Suwnica
przenosząca ciężkie półfabrykaty z magazynu wypada z użytku na dwa dni, zanim przyjedzie
serwisant, a w tym czasie surowiec trzeba przenosić ręcznie albo wózkiem widłowym, co
spowalnia całą kolejkę zleceń. Żadna z tych sytuacji nie musi się zdarzyć: regularny
przegląd wyłapuje zużycie, zanim zamieni się w awarię, ale tylko wtedy, kiedy faktycznie
się odbywa w terminie, nie kiedy ktoś sobie o nim przypomni.

Przykład z zakładu piętnastu maszyn

Warsztat z piętnastoma centrami CNC, dwiema suwnicami, trzema wózkami widłowymi i jedną
sprężarką przemysłową ma w sumie dwadzieścia jeden urządzeń podlegających regularnym
przeglądom, każde z własnym cyklem. Część roczna, część co dwa lata. Przy takiej
liczbie terminów rozłożonych nierówno w kalendarzu, samo ręczne sprawdzanie, co jest
aktualne, zajmuje więcej czasu, niż się wydaje: trzeba przejrzeć cały arkusz, sprawdzić
datę ostatniego przeglądu dla każdej pozycji, doliczyć cykl i porównać z dzisiejszą datą.
W jednym z takich zakładów, z którym rozmawialiśmy przy okazji audytu procesu
serwisowego, terminy dwóch urządzeń przeoczono w ciągu jednego roku: nie z braku
staranności, tylko dlatego, że osoba odpowiedzialna zmieniła stanowisko, a nikt nie
przejął pełnej listy terminów w tym samym momencie.

Jak wygląda automatyczne przypomnienie

Rejestr, w którym każde urządzenie ma swoją kartę — numer, typ przeglądu, datę
ostatniego i wyliczoną automatycznie datę kolejnego. Zamienia pilnowanie terminów z
zadania jednej osoby w fakt, który dzieje się sam. Powiadomienie wychodzi z
wyprzedzeniem, na przykład trzydzieści dni przed terminem, żeby było wystarczająco
dużo czasu na umówienie serwisu bez pośpiechu, i drugie, bliżej terminu, jako
ostateczne przypomnienie. Trafia nie tylko do jednej osoby, ale do wszystkich, którzy
powinni o tym wiedzieć, więc zmiana stanowiska czy urlop nikogo nie wykluczają z
informacji. To nie wymaga drogiego systemu do zarządzania majątkiem. Wystarczy prosty
rejestr podpięty pod przypomnienia mailowe albo na komunikator, który firma i tak już
używa.

Co jeszcze warto trzymać w tym samym miejscu

Skoro rejestr terminów już istnieje, sensownie jest trzymać w nim także historię
napraw i przeglądów każdego urządzenia: kto robił serwis, co zostało wymienione, jaki
był koszt. Przy kontroli albo przy sprzedaży używanej maszyny taka historia w jednym
miejscu, zamiast rozrzuconych faktur w segregatorze, oszczędza godziny szukania
dokumentów. To też ten sam mechanizm, który sprawdza się przy przeglądach samych
centrów obróbczych: smarowanie prowadnic, wymiana filtrów, kalibracja, więc jeden
rejestr obsługuje zarówno maszyny produkcyjne, jak i urządzenia dźwigowo-transportowe
podlegające UDT.

Jeśli terminy przeglądów w Waszym zakładzie pilnowane są kartką albo arkuszem, do
którego zagląda jedna osoba, warto zobaczyć, jak to wygląda w praktyce.
Automatyzacje i integracje pokazują, jak wygląda takie przypomnienie
wdrożone bez zmiany całego systemu zarządzania produkcją. Jako jeden dodatkowy element,
nie osobny projekt na pół roku.